Негiзгi мәлiмет
Негiзгi мәлiмет

Техникалық және кәсіптік білім беру орта білім берудің қоғамдық-пайдалы кәсіптік қызметтің негізгі бағыттары бойынша білікті техникалық және қызмет көрсету еңбегі мамандарын даярлауға бағытталған құрамдық бөлігі болып табылады.

Техникалық және кәсіптік білім беру студенттерді даярлаудың біліктілік деңгейі мен бағдарлама мазмұнына байланысты келесі оқу бағдарламаларына бөлінеді:

1) техникалық және қызмет көрсету еңбегінің жалпы мамандықтары бойынша кадрлар даярлауды көздейтін және оқушыға деңгейді аяқтағанда нақты кәсіп бойынша кәсіптік біліктілік (разряд, класс, категория) беретін техникалық және кәсіптік білім беру;

2) техникалық және қызмет көрсету еңбегінің қиын (ұйқас) мамандықтарын, жоғарғы технология мен кәсіптік қызметпен байланысты экономиканың барлық салаларындағы мамандықтар мен тәжірибелік жұмыстарды атқаруды көздейтін және оқушыға жоғарғы деңгейді ақтағанда нақты кәсіп бойынша кәсіптік біліктілік беретін техникалық және кәсіптік білім беру;

3) техникалық еңбектің жоғарғы білікті мамандарын даярлауға, оларды қайта даярлау мен біліктілігін көтеруге бағытталған техникалық және кәсіптік білім беру;

Орта білімнен кейін (арнайы медицинадан басқа) кәсіптік оқу бағдарламаларын игеру мерзімі келесіні құрайды:

Жалпы орта білімі барларға - 2 жылдан кем емес;

Техникалық және кәсіптік білімі барларға -1 жылдан кем емес.

Орта білімнен кейінгі кәсіптік оқу бағдарламаларының мазмұны жоғарғы оқу орындарының 1-2 курс кәсіптік оқу бағдарламаларымен сәйкес келетін кәсіптік, әлеуметтік-гуманитарлық және жаратыластану ғылымдарының пәндерін оқытуды қамтиды және оқуды аяқтаған соң қызмет көрсету мен басқару еңбегінің кіші маманы біліктілігін береді.

Орта білімнен кейінгі кәсіптік және техникалық білімді мемлекеттік немесе жеке меншік болуы мүмкін кәсіптік лицейлерде, кәсіптік мектептер, колледждерде алуға болады.

Кәсіптік және техникалық білім беру жүйесі келесі деңгейлерден

1) бастапқы кәсіптік білім ;

2) орта кәсіптік білімнен тұрады.

Бастапқы кәсіптік білімді кәсіптік лицейлер мен кәсіптік мектептерде негізгі жалпы білімнен соң (9 сынып) алуға болады және ол еңбек қызметінің әртүрлі бағыттары бойынша білікті жұмысшыларды (жұмыскерлерді, қызметкерледі) даярлауға бағытталған. Бастапқы кәсіптік білім алу жалпы орташа білім алумен ұқсас болып келеді.

Бастапқы кәсіптік білімді жеке мамандықтар бойынша оқу мерзімінің қысқартылған түрі бойынша жалпы орта білімнен (11 сынып) соң да алуға болады.

Бастапқы кәсіптік білім мекемелері Қазақстан Республикасының барлық азаматтарына кәсіп, мамандық және біліктілік алуда олардың қызығушылықтары, мүмкіндіктері мен денсаулықтарына байланысты тең мүмкіндіктер қарастырған.

Кәсіптік білім беру білім беру қызметін іске асыру құқығын беретін лицензия болған жағдайда өндірісте, оқу-өндірістік комбинаттарында, оқу орталықтарында, курстарда және тағы басқа жұмысшыларды даярлайтын оқу-өндірістік құрылымдарда жүргізуге болады.

Кәсіптер бойынша оқу бағдарламаларының мазмұны, оларды игерудің нормативтік мерзімдері білім берудің жалпыға міндетті стандарттарымен анықталады және бастапқы кәсіптік білім мекемелерімен жасалған жұмыс оқу жоспарлары мен бағдарламаларына сәйкес жүзеге асырылады.

Бастапқы білім беру мекемелерінде техникалық және қызмет көрсету еңбегінің білікті кадрларын даярлау, оларды қайта даялау мен біліктілігін жоғарылату оқу орындары мен жұмыс берушілер, жұмыспен қамту қызметтері және жеке азаматтармен бірігіп анықтаған кәсіптер (мамандықтар) және кәсіптер топтары бойынша жүргізіледі.

Бастапқы кәсіптік білім мекемелерінде күндізгі, кешкі және қашықтықтан оқыту түрлері бойынша мемлекеттік және орыс тілдерінде білім алуға болады.

Филиалдар, біліктілікті көтеру мен кадрларды қайта даярлау курстары,кәсіптер топтары бойынша кешкі (ауысымдық) бөлімдер (топтар), оқу шаруашылықтары, полигондар және басқа да құрылымдар құрылуы мүмкін.

Өндірістік оқытулар оқу-өндірістік шеберханаларда, лабораторияларда, полигондарда, оқу орындарының оқу шаруашылықтарында, құрылыс нысандырының оқу орындарында, алаң, ферма, тапсырыс беруші-өндіріс өнеркәсіптерде, яғни жұмыс берушілерде жүргізілуі мүмкін.

Өндірістік оқыту процестерінде, сонымен қатар оқудан тыс уақыттарда өндірістік және ауылшаруашылық , халық тұтынатын тауарларын өндіру көзделеді.

Өндірістік тәжірибе кәсіп бойынша профильдік ұйымдарда (өнеркәсіпте, мекемелерде) өткізіледі.

Орта кәсіптік білім негізгі жалпы, орташа жалпы және бастапқы кәсіптік білім негізінде орташа кәсіптік білім беру мекемелерінде (колледж, оқу орындары) конкурстық негізде беріледі және ол орташа кәсіптік білімді мамандарды даярлауға бағытталған.

Жалпы орта, туыстас мамандықтар бойынша бастапқы кәсіптік білімі бар азаматтар орта кәсіптік білімді қасқартылған, жеделдетілген бағдарламалар бойынша алуға болады.

Орта кәсіптік білім беру мекемелерінде оқу күндізгі, сырттай, кешкі, қашықтықтан оқыту түрлері бойынша және экстернат бойынша жүргізіледі.

Орта кәсіптік білім беру мекемелеріне қабылдау тәртібі техникалық және кәсіптік оқу бағдарламаларын жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 587 2007 жылғы 29 қарашадағы бұйрығымен бекітілген білім мекелеріне оқуға қабылдау ережелеріне сәйкес жүргізіледі.

Өндірістік тәжірибе кәсіп бойынша профильдік ұйымдарда (өнеркәсіпте, мекемелерде) өткізіледі.

Кәсіптік және техникалық білім сандық көрсеткіштермен

2011 жылғы 1 қаңтарға қарағанда Қазақстанда 894 кәсіптік және техникалық білім беретін оқу орындары жұмыс жасайды, 185 мамандық және 495 біліктілік бойынша кадрларды даярлау жүзеге асырылады.

Қаржыландыру көлемі 52,9 млрд. теңгені (республикадағы барлық білімді қаржыландырудың 6,6 % ) құрайды. Сонымен қатар кәсіптік және техникалық білім оқу орындарында барлық оқушылардың 13,7% білім алады.

Таблица 1. ТКБМ-дегі (техникалық-кәсіптік білім мекемесі) студенттер саны


1999/00

2005/06

2010/11

Студенттер саны (барлық оқитын), адам.

232 448

501 815

604 244

олардың:




Мемлекеттік ТКБМ-де, адам.

196 619

312 249

349 183

Жалпы санынан %

84,6

62,2

57,8

Жеке меншік ТКБМ-де, адам

35 829

189 566

255 061

Жалпы санынан %

15,4

37,8

42,2

Ақпарат көзі: ҚР Статистика агенттігі

Жыл сайын кәсіптік және техникалық мамандықтарға кадрлар даярлауға мамлекеттік тапсырыс (білім гранттары) өсуде.Оқу ақысы 2010 жылы республика бойынша мемлекеттік тапсырыс бойынша 1 оқушыға: кәсіптік лицейлерде - 203,3 мың теңге, колледждерде - 191,1 мың теңгені құрады.

2010 жылы кәсіптік және техникалық оқу орындарына 216,8 мың адам, соның ішіндемемлекеттік тапсырыс бойынша (республикалық және жергілікті бюджеттен ) 90,6 мың адам қабылданған.

Техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінде 45 мың инженерлік-педагогикалық қызметкерлер, соның ішінде 5,7 мың өндірістік білім беру шеберлері жұмыс істейді.

Техникалық және кәсіптік білім берудің даму болашағы

Мемлекет техникалық және кәсіптік білімберу жүйесінің дамуына, кәсіптік және техникалық мекемелерде оқытылатынкәсіптер мен мамандықтардың алуандануына аса көңіл аударып отыр.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1211 2009 жылғы 11 тамыздағы қаулысымен Қазақстан Үкіметі жанындағы Кадрлар даярлау мен техникалық және кәсіптік білім беруді дамыту жөніндегі Ұлттық кеңес құрылған болатын.Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 7 желтоқсандағы № 1118 жарлығымен Қазақстан Республикасының 2011-2020 жылдарға арналған білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы бекітілген, онда техникалық және кәсіптік білімберу жүйесін дамытудың көрсеткіштері мен жолдары көрсетілген.

2009 жылдың қараша айында Қазақстан Республикасы Білім және ғылым, Энергетика және минералдық ресурстар министрліктері мен «Атамекен» Қазақстанның ұлттық экономикалық палатасы арасында техникалық және кәсіптік білім беруді қолдау Қорын құру туралы Меморандумға қол қойылған болатын.

Әлемдік тәжірибенің прогрессивті дамуын зерттеу мақсатында келесідей халықаралық ұйымдармен маңызды жобалар іске асырылуда:

Герман техникалық жәрдем ұйымымен- куррикуллум, модульдік бағдарламалар жасау;

Европалық комиссиямен - әлеуметтік әріптестікті дамыту бойынша;

Білім және біліктілікті көтеру орталығымен (RKK, Норвегия) – мұнай-газ саласында кадрларды даярлау және қайта даярлауға ықпал ету бойынша;

ИнВентпен (Германия) – оқытушылар мен өндірістік оқыту шеберлерінің біліктілігін көтеру бойынша;

Британдық кеңеспен – бітірушілердің жұмысқа орналасуы мен дайындалу сапасын қамтамасыз ету бойынша;

Европа білім беру Қорымен – Қазақстанда кәсіптік білім беру өкілеттілігін жоғарылату негізінде бағдарламаны жаусауды әдіснамасын енгізуді дамыту,туризм секторында кәсіби стандарттарды құру, Европалық біліктілік аясын енгізуді зерттеу бойынша.

Техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің 24 алдыңғы қатарлы оқу орындары Ұлыбританияның әлемге белгілі колледждерімен, соның ішінде 14 колледж Кембридж аймақтық колледжімен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігімен техникалық және кәсіптік білім беру сферасында ынтымақтастық туралы «UCPMI» Конкорд Консалтинтік тобы (Франция) мен GEMCO INTERNATIONAL BV арасында, FONTYS қолданбалы ғылымдар университеті (Голландия) арасында 2 хаттамаға қол қойды.

2010 жылы Қазақстанның техникалық және кәсіптік білім беру жүйесі Европаның 29 елімен бірге Турин процесінің қатысушысы болды, яғни Европалық білім қорымен (Турин, Италия) өткізілетін халықаралық салыстырмалы зерттеулерлер жүргізуге қатысты.

Қазіргі оқу орындары негізінде экономиканың басымдықты салаларында қажетті ресурстар, қазіргі заманғы құрал-жабдықтар оқу лабораториялары, ортақ қолдану шеберханалары үйлестірілетін кадрлар даярлау мен қайта даялау қазіргі замандық аймақаралық орталығын құру жұмыстары жүргізілуде.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің № 345 2009 жылғы 15 шілдедегі бұйрығымен ет-сүт өнімдерін қайта өңдеу бойынша кадрларды даярлау орталықтары- Ақмола облысы Қатаркөл ауылы ауылшаруашылық колледжі негізінде, Алматы қаласында № 6 кәсіби лицей базасында автоқызмет көрсету бойынша,Қарағанды қаласында №15 кәсіби лицей базасында металөндеу бойынша құрылды. Осы және басқа да орталықтар жер қойнауын пайдаланушылар және басқа да жұмыс берушілер сонымен қатар ақылы қызмет көрсету арқылы тартылған жергілікті бюджет қаражаттарынан қаржыландырылады.

Келесілердің құрылысы жүргізілуде:

1) Атырау қаласында 700 оқу орнына арналған мұнай-газ саласына кардларды даярлау және қайта даярлау аймақаралық орталығы;

2) Екібастұз қаласында отын-энергетика саласында техникалық қызмет көрсету бойынша кардларды даярлау және қайта даярлау аймақаралық орталығы;

3) Астана қаласында 800 орындық және ОҚО, Бәйдібек ауданы, Шаян ауылында 360 орындық кәсіптік лицей;

4) Өскемен қаласында машина жасау саласында техникалық қызмет көрсету бойынша кардларды даярлау және қайта даярлау аймақаралық орталығы;

2010-2014 жылға арналған жеделдетілген индустриялық-инновациялық мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру аясында мемлекеттік органдармен кадрлардың қажеттілігі бойынша талдау жасалынған. Жалпы қажеттілік 287 мың адамды құрайды, оның ішінде жеделдетілген индустриялық-инновациялық даму үшін 108 мың адам. Техникалық және кәсіптік білім мамандықтарына қажеттілік 58,2 мың адамды құрайды, оларды дайындауды 543 техникалық және кәсіптік білім мекемелері қамтамасыз етеді.

13 сала бойынша индустриалдық жобалар және барлық аймақтар бойынша кадрмен қатамасыз ету карталары жасалынған, әкімдіктермен бірге жобаларға базалық оқу орындары анықталған және қазіргі уақытта қайта ашылған өнеркәсіптермен кадрларды даярлауға 61 келісім шарттаға қол қойылған. (Мысалы: «Тараз металлургия заводы», «Электролиз заводы», «Тері өндеу өндірісі» және т.б.,нәтижесінде 831 адам оқытылған және жұмысқа орналастырылған).

Кәсіптік және техникалық білім беру оқу орындарына қабылдау

Оқу ұйымдарына келесілер қабылданады

Негізгі орта (негізгі жалпы), жалпы орта (орта жалпы), техникалық және кәсіби (бастапқы кәсіби және орта кәсіби), жоғарғы (жоғарғы кәсіби) білімі бар Қазақстан Республикасы азаматтары,

Қазақстан Республикасы азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ азаматтар,

Шетел азаматтары және Қазақстан Республикасы заңнамасымен бекітілген тәртіпте азаматтығы жоқ адамдар.

Тегін техникалық және кәсіби білім мемлекеттік білім грантына сәйкес конкурстық негізде бұл деңгейдегі білімді лоар бірінші рет алып тұрған болса Қазақстан Республикасының азаматтарына және азаматтығы жок адамдарға беріледі.

Тегін техникалық және кәсіби білім мемлекеттік білім грантына сәйкес конкурстық негізде азаматтығы жок тұлғалардың алуы Қазақстан республикасының халықаралық келісім шарттарынмен айқындалады.

Білім ұйымына қабылдау кезінде квота келесілерге:

1) I және II топ мүгедектері, туылғаннан мүгедек, мүгедек балалар азаматтарға;

2) жеңілдіктер мен кепілдіктер бойынша соғыс ардагерлері мен соғыс мүгедектеріне теңестірілген;

3) ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуын анықтайтын мамандықтар бойынша ауыл жастары қатарындағы азаматтар;

4) Қазақстан Республикасы азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ азаматтар

5) ата-анасының қарауынсыз қалған және жетім балалар.

Техникалық және кәсіптік білім оқу бағдарламалары бойынша орта буын мамандарын даярлауды көздейтін білім мекемелеріне оқуға өтініштер қабылдау :

Күндізгі бөлімге 20 маусымнан 20 тамызға дейін;

Кешкі және сырттай оқу түріне 20 маусынан 20 кыркүйекке дейін;

өнер және мәдениет мамандықтары бойынша 20 маусымнан 20 шілдеге дейін жүргізіледі.

Техникалық және кәсіптік білім оқу бағдарламалары бойынша жалпы кәсіптер мен қиын (ұйқас) кәсіптер бойынша мамандарды даярлауды көздейтін білім мекемелеріне оқуға өтініштер қабылдау :

Күндізгі бөлімге 20 маусымнан 20 тамызға дейін;

Кешкі оқу түріне 20 маусынан 20 кыркүйекке дейін жүргізіледі.

Білім мекемелеріне оқуға қабылдау туралы өтінішпен бірге келесілер қоса ұсынылады:

Білімі туралы құжаттың түпнұсқасы;

№ 086-У формасындағы медициналық анықтама (I және II топ мүгедектері мен балалығынан мүгедектерге- әлеуметтік-медициналық сараптама қорытындысы);

3*4 пішініндегі 4 фотосурет.

Талапкердің жеке басын куәландыратын құжаттар жеке, ата-анасымен немесе заңды өкілдермен тапсырылады.

Шетел азаматтары немесе азаматтығы жоқ тұлғалар тұрғылықты жері бойынша тіркеу белгісі бар Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға құқығы бар құжатты ұсыну тиіс.

Кешенді тестілеу немесе ҰБТ нәтижесі бойынша сертификат ұсынған азаматтар түсу емтихандарынан босатылады және конкурсқа жіберіледі.

Техникалық және кәсіптік білім оқу бағдарламалары бойынша оқуға түсушілерге арналған түсу емтихандары орта буын мамандарын даярлауды көздейді және олар:

Жалпы орта (9 сынып), мамандық профиліне сәйкес келмейтін техникалық және кәсіптік білімі бар тұлғаларға 3 пән бойынша (қазақ немесе орыс тілі, Қазақстан тарихы және кәсіп профиліне сәйкес пән);

Негізгі орта білім (11 сынып)- негізгі жалпы білім бағдарламалары көлемінде 2 пән бойынша (қазақ немесе орыс тілі және кәсіп профиліне сәйкес пән) өткізіледі.

Жоғарғы техникалық мектептерге түсушілерге түсу емтихандары негізгі жалпы білім бағдарламалары көлемінде 3 пән бойынша (қазақ немесе орыс тілі, математика және кәсіп профиліне сәйкес пән) өткізіледі.

Түсу емтихандарының (емтихан немесе тестілеу) түрі білім мекемесімен анықталады және түсу емтихандары қазақ немесе орыс тілдерінде жүргізіледі.

.

Техникалық және кәсіптік білім оқу бағдарламалары бойынша жалпы кәсіптер мен қиын (ұйқас) кәсіптер бойынша мамандарды даярлауды көздейтін білім мекемелеріне оқуға түсушілер үшін түсу емтихандары әңгімелесу түрінде жүргізіледі.

.

Білім мекемелеріне өнер және мәдениет мамандықтары бойынша оқуға түсушілер арнайы немесе шығармашылық емтихандар тапсырады.

Түсу емтихандары білім мекемелеріне техникалық және кәсіптік оқу бағдарламалары бойынша орта буын мамандарын дайындауды көздейтін оқуға түсушілерге

- күндізгі оқу түріне 1 тамыздан 28 тамыз;

- кешкі және сырттай оқу түрлеріне 1 тамыздан 25 қыркүйекке дейін;

- өнер және мәдениет мамандықтары бойынша оқуға түсушілер арнайы немесе шығармашылық емтихандар 21 шілде мен 28 шілде аралығында жүргізіледі.

Күндізгі бөлімге техникалық және кәсіптік оқу бағдарламалары бойынша жаппай мамандықтар мен қиын (ұйқас) кәсіптер бойынша кадрларды дайындауды көздейтін оқуға түсушілерге, әңгімелесу 1 тамыз бен 28 тамыз аралығында, кешкі оқу бөліміне 1 тамыз-25 қыркүйек аралығында өткізіледі.

Түсу емтихандарын жүргізу кезінде:

1) тест формасында әр пән бойынша тестілік тасырмалар (сұрақтар) саны 30; әр тестілік тапсырамаға дұрыс жауап 1 балмен бағаланады, 3 пән бойынша тестілеуге 2 сағат 15 минут, ал 2 пән бойынша 1 сағат 30 минут беріледі; дұрыс жауап кодтары тестілеу біткен соң бірден ілінеді; нәтижелері тестілеу өткізілген күні шығарылады

2) емтихан формасында пәндер бойынша түсу емтихандарының нәтижесін «3»,«4»,«5» бағалау жүйесін қабылдау комиссиясы келесі шкала бойынша көрсетеді: «3» баға-10 балл, «4» баға- 20 балл, «5» баға -30 балл.

.

Түсу емтихандары кезінде аппеляциялық комиссия құрылады, пәндер бойынша тестілеу немесе түсу емтихандарының нәтижесімен келіспейтін талапкер аппеляцияға беруіне болады. Аппеляция түсу емтихандарының нәтижелері хабарланған соң 1 тәулік ішінде қабылдау комиссиясына беріледі және талапкердің қатысуымен аппеляциялық комиссияда қаралады.

Пәндер бойынша тесілеу немесе түсу емтихандарын қайта тапсыруға рұқсат етілмейді.

Білім мекемелеріне азаматтарды оқуға қабылдау конкурстық негізде азаматтардың өтініштері бойынша жүргізіледі.Техникалық және кәсіптік оқу бағдарламалары бойынша орта буын мамандарын дайындауды көздейтін оқушылар құрамына қабылдау конкурстық негізде күндізгі бөлімге 25 тамыздан 30 тамыз, кешкі және сырттай оқу түріне 15 қыркүйектен 30 қыркүйекке дейін жүргізіледі.

Техникалық және кәсіптік оқу бағдарламалары бойынша жаппай мамандықтар мен қиын (ұйқас) кәсіптер бойынша кадрларды дайындауды көздейтін оқуға түсушілерге оқушылар құрамына қабылдау 25 тамыз бен 30 тамыз аралығында негізі орта немесе жалпы орта білім туралы құжаттарда көрсетілген профильді (негізгі) пәндер бойынша бағаларды есепке ала отырып, іріктеу негізінде жүргізіледі. Іріктеу талаптары білім мекемесімен анықталады.

Конкурс келесі құжаттар негізінде өткізіледі:

- ҰБТ балы бойынша сертификат;

- Кешенді тестілеу формасында өткізілген түсу емтихандарының нәтижесі бойынша берілген сертификаттар;

- Пәндер бойынша түсу емтихандары немесе білім мекемесі өткізген тестілеу формасындағы түсу емтихандары нәтижесі бойынша алынған балл (баға).

Конкурс өткізу кезінде қабылдауда ҰБТ немесе кешенді тестілеу сертификаттарында көрсетілген 3 пән бойынша балдар есепке алынады.

Конкурска қатысуға қабылдауға келесілер жіберілмейді:

- негізгі жалпы білімі барларға 2 пән бойынша 20 балдан томен, медициналық мамандықтар бойынша 30 балдан томен (жоғарғы техникалық мектептерге түсу үшін 3 пән бойынша 30 балдан төмен );

- жалпы орта білімі барларға 3 пән бойынша 30 балдан төмен, медициналық мамандықтар бойынша 35 балдан төмен (жоғарғы техникалық мектептерге түсу үшін 3 пән бойынша 35 балдан төмен).

Оқушылар құрамына конкурсқа қабылдау кезінде техникалық және кәсіптік мамандар даярлауға мемлекеттік тапсырыс бойынша келесілер артықшылықтарға ие

1) «Алтын белгі» иегерлері;

2) Халықаралық олимпиадалар және жаплы білім беретін пәндер бойынша ғылыми жарыстардың жеңімпаздары (бірінші, екінші және үшінші дәрежелі дипломмен марапатталғандар), білім саласындағы құзіретті органмен тізбесі анықталған соңғы үш жылда орындаушылар мен спорттық жарыстардың республикалық және халықаралық конкурстардың (бірінші, екінші және үшінші дәрежелі дипломмен марапатталғандар), сонымен қатар олармен таңдап алынған мамандық пен олимпиада, конкурс немесе спорттық жарыс пәні сәйкес болса, республикалық олимпиадалар және жаплы білім беретін пәндер бойынша ғылыми жарыстардың ағымдағы жыл бойынша жеңімпаздары (бірінші, екінші және үшінші дәрежелі дипломмен марапатталғандар).

Оқушылар қатарына қабылдауға конкурс өткізу кезінде бірдей көрсетікштер болса, мемлекеттік тапсырыс бойынша артықшылық құқықтарға (растайтын құжаттар болған жағдайда) келесілер ие:

- жетім балалар немесе ата-анасының қарауынсыз қалған балалар;

- жеңілдіктер мен кепілдіктер бойынша соғыс ардагерлері мен мүгедектерімен теңестірілген I және II топ мүгедектері, туылғаннан мүгедектер, медициналық-әлеуметтік сараптама қорытындысы бойынша сәйкес оқу орындарында оқуға қарсылық көрсетілмеген мүгедек балалар

- үздік білімі туралы құжаттары (куәлік, аттестат, диплом) барлар.